Buzulların Hızlı Değişimi

 Buzullar, gezegenin en hayati ancak bir o kadar da kırılgan ekosistemleri arasındadır. Her kıtada bulunan buzullar, dünyanın tatlı suyunun yaklaşık yüzde 70'ini depolar. Bu su, soğuk aylarda buz halinde tutulur ve sıcak mevsimlerde serbest kalarak nehirleri, tarımı, hidroelektrik enerjiyi ve bitkilerden hayvanlara kadar birçok yaşam formunu besler. Ancak buzulların küçülmesi, coğrafi görünümü yeniden şekillendiriyor ve geçimlerini mevsimsel olarak eriyen sulara bağımlı olan 2 milyardan fazla insanı tehlikeye atıyor. 

Buzulların erimesi, istikrarlı bir hidrolojik döngünün parçası olmalıdır, ancak atmosferdeki sera gazı konsantrasyonlarının artması bu döngüyü aşırı derecede zorlamakta ve kısır bir döngü yaratmaktadır. Fırtınaların ve hava kirliliğinin artması gibi çevresel değişiklikler, buzulların üzerine siyah karbon, toz ve kum birikmesine neden olarak buzulları koyulaştırmakta ve güneş ışığını yansıtma yeteneklerini azaltmaktadır. Bu durum buzların erimesini hızlandırarak permafrostun erimesine ve ek sera gazlarının salınmasına neden olarak daha fazla ısınmaya yol açmaktadır. 

Kısa vadede bu durum, buzul gölleri gibi ekosistemlerin istikrarını tehdit ediyor ve bunun bedelini nehrin aşağısındaki yerleşim yerleri ödüyor. Uzun vadede ise buz rezervlerinin tükenmesi, küresel su güvenliğini ve deniz seviyesinin yükselmesini etkileyecek. Biyoçeşitlilik açısından ise tatlı su türlerinin yaşam ve üreme alanlarını tehdit ederken, kriyosferde bulunan karmaşık mikrobiyal toplulukların bozulması, bilim insanlarının daha yeni yeni anlamaya başladığı sonuçlar doğuracak. 

Ön Saflardadaki Doğu Afrika

Doğu Afrika, krizin en belirgin olduğu bölgedir. Tanzanya'daki Kilimanjaro Dağı, Kenya Dağı ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile Uganda sınırındaki Rwenzori Dağları, Afrika kıtasındaki son üç buzul bölgesini barındırmaktadır ve bunlar, dünyadaki her yerde olduğundan daha hızlı bir şekilde yok olmaktadır. 2040 yılına kadar Kilimanjaro'nun buzulları tamamen yok olabilir; Kenya Dağı'nın buzulları ise daha da erken, önümüzdeki dört yıl içinde yok olabilir. 

Son uzaktan ölçüm verileri, 2022 yılında Doğu Afrika'da kalan toplam buzul alanının sadece 1,36 kilometrekare olduğunu ve bu rakamın 2000 yılına kıyasla yüzde 300'ün üzerinde bir düşüşe işaret ettiğini göstermektedir. 

Kenya Dağı'nın buzulları ve kar örtüsüyle beslenen Ngare Ndare Nehri'nin su seviyesi son on yılda yüzde 30 düştü. Bu durum, bu suya bağımlı olan Kenya ve Tanzanya'daki 2 milyondan fazla insanın, akış hızının azalmasından mahsul veriminin ve süt üretiminin düşmesine, toprak erozyonu, hastalıklar ve heyelanların artması gibi değişiklikleri şiddetli bir şekilde hissetmesine neden oldu. 

UNEP, değişen koşullara karşı dayanıklılığı artırmak ve güçlendirmek için hükümetler, bölgesel kuruluşlar, yerel ve ulusal STK'lar ve topluluklarla birlikte çalışmaktadır. Yükseklikte Uyum Programı ve Dağlar UYUM çözümleri derlemesi, UNEP'in yeni Dayanıklı Dağlar projesinin bir parçası olarak, Doğu Afrika dağ topluluklarının dayanıklılıklarını artırmalarına yardımcı olmak için UNEP ve ortakları tarafından uygulanan iki girişimdir. Bu girişimler, geçim kaynaklarının çeşitlendirilmesi, peyzajların restore edilmesi, ormanların güçlendirilmesi ve gıda üretimi ile su yönetimini iyileştirmek için doğal çözümlerin kullanılması gibi faaliyetleri içermektedir. 

 Karar taslağı, BM Genel Kurulu'nun 2025 yılını Uluslararası Buzulların Korunması Yılı ve 21 Mart'ı yıllık Dünya Buzullar Günü ilan etme kararını temel almaktadır.

UNEP Biyoçeşitlilik ve Arazi Şubesi Direktörü Julian Blanc, “Buzullar bir erken uyarı sistemidir ve bu alarm yüksek sesle çalıyor” dedi. “Buzulları kaybettiğimizde, sadece buzu kaybetmiyoruz – suyu, gıda güvenliğini, mirası, kültürleri ve istikrarlı bir gelecek şansını da kaybediyoruz. Her bir derece çok önemli. Buzullarımızın büyük bir kısmını kurtarmak için henüz çok gecikmiş değiliz.”