Merhum İtalyan Avukat Manfredi Caltagirone’den geriye gelişmekte olan bir gözlemevi, büyüyen ortaklıklar ve metan salınımlarını azaltmanın gücüne olan inancı kaldı.
7 Mart 2019 tarihinde Manfredi Caltagirone, Nairobi’deki Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) kampüsündeki büyük bir ağacın gölgesinde iki meslektaşıyla metan hakkında konuşmuştu. İklim ve Temiz Hava Koalisyonu bünyesindeki Petrol ve Gaz Metan Ortaklığı gibi çabalar sayesinde, güçlü sera gazlarıyla mücadeleye yönelik farkındalıkları ve istekleri artıyordu ancak eyleme geçmek için yeni bir güce ihtiyaçları vardı.
Bu üçlü, metan sorununu ivedilikle çözüme ulaştırmak ve 2030 yılına kadar metan salınımlarını makul derecede azaltmak için bir değişim teorisi bulmayı hayal ettiler. Petrol ve gaz endüstrisi için daha etkili bir programın nasıl olabileceğini, bunu için ne kadar para gerekeceğini (100 milyon dolar) ve bu çabaların değişimi yönlendirecek öncü bir kurum gerektirdiğini tartıştılar. Ağaç gölgesinden beyaz tahtaya geçen üçlü bu çözümün taslak halini oluşturmuştu.
Çok geçmeden hükümet, bilim, petrol ve gaz sektörlerinden paydaşlar bu çözümü benimsedi ve hedeflenenlerin gerçeğe dönüştürülmesine destek oldu. Belirlenen vizyon beyaz tahtada yazılanlarla neredeyse aynıydı. Hedefler 2020 yılında başlatılan Petrol ve Gaz Metan Ortaklığı 2.0’a dönüştü. Bu oluşum 2021 yılında Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) bünyesinde, Avrupa Komisyonu ve Çevre Savunma fonu desteğiyle kurulan Uluslararası Metan Emisyonları Gözlemevi (IMEO) tarafından yönetildi.
O zamandan bu yana söz konusu oluşum, IMEO kapsamında Metan Uyarı ve Müdahale Sistemi (MARS), bilgi eksikliklerini gideren bilimsel çalışmalar, petrol ve gaz sektörü dışında yeni sektörlerle ortaklıklar gibi ek planlamalarla elini güçlendirdi. Tüm bunların arkasındaki isim Manfredi idi.
Caltagirone, 2025 yılının başlarında, 46 yaşında pankreas kanserine yenik düştü.
Geriye diplomatlar ve bilim adamları tarafından olağanüstü olarak nitelendirilen bir miras bıraktı. Metan gözlemevi (IMEO), dünyanın iklim değişikliğiyle mücadelede hayati önem taşıyan gazın salınımını ele alma biçimiyle devrim yarattı. Bu çalışmaları nedeniyle Caltagirone, ölümünden sonra BM'nin en prestiji çevre ödülü kabul edilen UNEP “Dünya’nın Şampiyonları” (Champions of the Earth) unvanına layık görüldü.
Global Methane Hub CEO'su, Şili'nin eski çevre bakanı Marcelo Mena, “Manfredi'nin başardığı şey, muhtemelen küresel sıcaklığı düşürmenin en hızlı ve en etkili yoluydu,” dedi. “Yaptığı şey tüm dünyayı etkiledi, ömür boyu hatırlanmaya devam edecek.”
Roma doğumlu Manfredi, İtalya çevre bakanlığında bir süre görev yaptıktan sonra 2012 yılında UNEP'e katıldı. Sürecin başında, küresel ısınmayı yavaşlatmanın ve temiz enerjiye geçiş için zaman kazanmanın en hızlı yolunun metan salınımlarını kontrol altına almak olduğunu fark etti. Bu gaz, gezegeni karbondioksitten 80 kat daha hızlı ısıtıyor ancak yaklaşık 10 yıl içinde yok oluyor. Bu nedenle, metan emisyonlarının azaltılması, gittikçe yükselen küresel ısınmayı hızla düşürebilir.
Caltagirone, metanı en büyük iklim fırsatlarından biri olarak görüp, bu konuda acilen bir şeyler yapması gerektiğini hissetmişti. Meslektaşları, Caltagirone’nin onları sürekli “haydi, haydi, haydi” diye teşvik ettiğini söylüyor. Her yeni güne iş arkadaşlarına 2030 yılına kaç ay kaldığını hatırlatarak başlardı. 2030 yılı, dünyanın iklim değişikliğinin kontrolden çıkmasını önlemek için sera gazı emisyonlarını yarıya indirmeleri gereken tarihti.
BM Çevre Programı (UNEP) İcra Direktörü Inger Andersen, “Manfredi, karbondioksit salınımlarının azaltılması konusunda yeterince hızlı ilerlemediğimizi bildiği için, metan sorununu küresel gündemin ön saflarına taşımamız gerektiğini fark etti,” dedi. “Kolay olmadı, ama o bunu başardı ve UNEP bünyesinde Uluslararası Metan Emisyonları Gözlemevini kurdu. Bu, çok büyük bir adımdı. Biz de hemen işe koyulduk.”
2021 yılında UNEP metan gözlemevinin faaliyete geçmesi önemli bir dönüm noktası oldu. İlk kez bir kuruluş, petrol ve gaz şirketleriyle el ele vererek havaya ne kadar metan saldıklarına dair ölçümler yapacaktı. Burada kritik nokta sektörlerin metan emisyonlarını genel hesaplamalarla kabaca tahmin etmeyi bırakıp, her tesis ve projeden kaynaklanan emisyonları doğrudan ölçmeleriydi.
Manfredi'nin bu konudaki temel hedeflerinden biri, metan salınımlarının aylarca, yıllarca sürmesine izin veren bürokrasi katmanlarını aşarak “kritik hamleyi yapabilecek o kişiyi” doğrudan sürece dahil etmekti. Diğer bir deyişle, hedef ölçmek değil, azaltmaktı.
Caltagirone 2023 yılında, "Şeffaflık bu şekilde önemli ölçüde artacaktır. Artık bu verileri, sahada salınımları azaltmak için harekete geçebilecek kişilerle paylaşıyoruz,” dedi. Bu felsefe, şirketlerin emisyonlarını ölçmeleri için bir çerçeve sağlayan UNEP liderliğindeki Petrol ve Gaz Metan Ortaklığı olan 2.0'da da uygulanmaktadır. Küçük şirketlerden, dünya petrol ve gaz üretiminin yüzde 42'sini gerçekleştiren devlet işletmelerine kadar 150'den fazla şirket 2025 yılı itibariyle bu ortaklığa katılmıştır.
BM Çevre Programı'ndan Andersen, “Bu, Birleşmiş Milletler Çevre Programı ile petrol ve gaz sektörü arasında kolay bir ortaklık değil,” dedi. “Bu iki dans partnerini kim bir araya getirebilir? Tabii ki Manfredi.”
2023 yılında uzaydan metan tespit edebilen uydu sayısı katlanarak artınca, IMEO, ABD Dışişleri Bakanlığı ve Avrupa Komisyonu iş birliği ile 2030 yılına kadar metan emisyonlarını azaltma hedeflerine ulaşmaya yardımcı olmak amacıyla, Metan Uyarı ve Müdahale Sistemi'ni (MARS) devreye soktu. Uydular toplam emisyonların sadece bir kısmını tespit etse de IMEO elde ettiği verilerini yayınlamaya başladığında bu sistem medyada güçlü bir farkındalık yarattı. Bu veriler, metan salınımının olduğu yerleri mor ve turuncu renkli bulutlarla gösteren etkileşimli bir haritada gösteriliyor ve her gözlem ilgili hükümet ve operatörle paylaşılan teknik bir raporla destekleniyordu. IMEO'nun bilim insanları, sızıntıların giderilebilmesi için verilerin yorumlanmasına yardımcı oluyordu.
Meslektaşları, Caltagirone'nin gerektiğinde diplomatik davrandığını söylüyor. Fakat rol yapmak ona yakışmıyordu. Medya ile yaptığı röportajlarda, gözlemevinin gündemini alışkanlık olarak görmezden gelen hükümetler ve şirketlerin başlangıçta gösterdiği ilgisizliği açıkça dile getiriyordu. Ancak mütevazı karizması, hükümet yetkililerinden bağışçılara, bilim insanlarından şirket yöneticilerine kadar önemli paydaşları kendine hayran bıraktı. Bugün IMEO, çelik ve atık şirketleriyle bile ortaklıklar kuruyor, hayvancılık ve pirinç alanlarında çalışmalar yürütüyor.
İşin yoğunluğuna rağmen, Caltagirone işleri hafif tutmasıyla da tanınıyordu. Meslektaşları, onun mizahının imkansızı mümkün kıldığını söylüyor. Yetenekli kişileri tespit etme konusundaki becerisi başlangıçta birkaç uzmanla başlayan ekibin bu yıl 85 kişinin üzerine çıkmasını sağlamıştır.
Meslektaşlarının dediğine göre Manfredi, hayatının son günlerine kadar gözlemevinin çalışmalarına katılmıştır. Ayrıca işinin harika bir iş olduğunu ve yaklaşan iklim kriziyle ilgili elinden gelen her şeyi yapmak istediğini söylemiştir.
“Bu sorunu çözebileceğimize dair büyük bir umuda ve özgüvene sahibim. Çocuklarımız ve torunlarımızın yaşamı buna bağlı.”
Kaynak: United Nations Environment Programme (UNEP)
Çevirmen: Simay SEZEN
Create Your Own Website With Webador